واکاوی پدیدارشناختی ایثار مدیران جهادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد مدیریت، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران

2 استاد گروه مدیریت دانشکده مدیریت دانشگاه تهران

3 استاد گروه مدیریت دانشکده مدیریت و حسابداری پردیس فارابی دانشگاه تهران، ایران

4 دانشجو دکتری دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، ایران

چکیده

ایثار یکی از انواع رفتارهای فرااجتماعی است که در محیط های کاری مشاهده می شود و از نظر مفهومی با سایر مفاهیم مشابه نظیر رفتارهای شهروندی سازمانی و رفتارهای یاری دهنده متفاوت است اما می توان گفت در ادبیات پژوهشی رفتار سازمانی کمتر مورد توجه قرار گرفته است و شناخت چندانی از این پدیده در سازمان ها وجود ندارد. پژوهش حاضر با هدف درک تجربه زیسته ایثار مدیران جهادی در سازمان ها انجام گرفته است. روش شناسی مورد استفاده در این پژوهش پدیدارشناسی است و به منظور گردآوری داده های لازم در این پژوهش با 12 نفر از مدیران جهادی که تجربه حضور در دفاع مقدس و تجربه مدیریت در سطوح گوناگون پس از دوران دفاع مقدس را داشته اند مصاحبه صورت گرفت. یافته های این پژوهش نشان می دهند مشارکت کنندگان ابرازگری اجتماعی، لذت و رضایت درونی و شکل گیری خودپنداره مثبت، تحمل شختی ها و مشکلات، وظیفه مداری و احساس تکلیف و انجام وظیفه، آگاهی و شناخت، هدفمندی و آرمان گرایی، وحدت اجتماعی و هویت جمعی و همچنین تاب آوری و توان تحمل سختی ها و مشکلات را به عنوان مهم ترین تجارب خود از ایثار در محیط های کاری تجربه کرده اند. آن ها همچنین بحران و تهدید، جو احساسی و عاطفی، کم کاری سایر افراد نظام اجتماعی، و نوع وظیفه و سازمان را به عنوان عوامل زمینه موثر بر ظهور رفتارهای ایثارگرانه در سازمان ها در تجارب خود عنوان کرده اند.

کلیدواژه‌ها


6 -منابع
منابع فارسی
قرآن کریم
1 )ابن فارس، احمد )1404)؛ معجم مقاییس اللغه، محقق: هارون، عبدالسالم محمد، قم: مکتب
االعالم االسالمی.
2 )آیت اهلل خامنه ای، سید علی )1394)؛ بیانات در دیدار اعضای ستادهای »کنگره شهدای امور
تربیتی«، »کنگره شهدای دانشجو«، و »کنگره شهدای هنرمند«، برگرفته از تارنمای:
https://farsi.khamenei.ir/index.html
3 )بناهان، مریم؛ حبیب زادگان، زهرا )139۷)؛ تبیین ایثار به مثابه مبنا، اصل و روش تربیتی با
تاکید بر مبادی سه گانه عمل، اندیشه های نوین تربیتی، دوره 14 ،شماره 4 ،225-258 .
4 )طریحی، فخرالدین )13۷5 ،)مجمع البحرین، تهران: مرتضوی.
5 )راغب اصفهانی، حسین بن محمد )1412 ،)امفردات فی غریب القرآن، تحقیق: صفوان عدنان
داودیریال دمشق: الدار الشامیه.
6 )زبیدی، محمد بن محمد )1414 ،)تارج العروس، بیروت: دارالفکر.
۷ )سیدی، سیدحسین و رفیعی، علی )1393)؛ معناشناسی ایثار در قرآن کریم، مجله علمی
پژوهشی انجمن ایرانی زبان و ادبیات عرب، شماره 32 ،85-102 .
8 )فراهیدی، خلیل بن احمد )1409 ،)کتاب العین، قم: انتشارات هجرت. 
اده ز عبداهلل حسین امیر ، خنیفر حسین ، عزت پور اصغر علی ، مقیمی محمد سید / جهادی مدیران ایثارگری پدیدارشناختی واکاوی169
9 )قطبی، ثریا؛ داودی مقدم، فریده؛ عزیزی، بیتا )1395)؛ تحلیل عناصر معنایی واژه اخالقی
ایثار در قرآن کریم، پژوهش های اخالقی، سال ششم، شماره چهار، 14۷-161.
10 )کردنائیچ، اسداله؛ خلیلی پالندی، فرشته )139۷)؛ تأثیر فرهنگ ایثار و شهادت بر سرمایه
اجتماعی با میانجیگری باورهای دینی، مدیریت اسالمی، سال 26 ،شماره 3 ،3۷-58 .
11 )نجفی )1399)؛ تحلیل کارکردهای ارزشی – اعتقادی ایثار در میان رویش های نسل
انقالب )با تیکه بر آموزه های قرآنی و روایات(، نشریه علمی مطالعات انقالب اسالمی، دوره
.28-۷ ،62 شماره، 1۷
12 )ورام، مسعود بن عیسی )مترجم: عطائی، محمدرضا( )1369 ،)مجموعه ورام: آداب و اخالق
در اسالم، ج.1 .مشهد، موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی.
Refrences (articles)
1. Arnold, K. A., & Loughlin, C. (2010). Individually considerate transformational
leadership behaviour and self-sacrifice. Leadership & Organization
Development Journal, 31(8), 670-686.
2. Atran, S. (2016). The devoted actor: unconditional commitment and
intractable conflict across cultures. Current Anthropology.
3. Atran, S., Sheikh, H., & Gomez, A. (2014). Devoted actors sacrifice for
close comrades and sacred cause. Proceedings of the National Academy
of Sciences, 111(50), 17702-17703.Avolio, B. J., & Locke, E. E. (2002).
Contrasting different philosophies of leader motivation: Altruism versus
egoism. The Leadership Quarterly, 13(2), 169-191.
4. Batson, C. D., & Shaw, L. L. (1991). Evidence for altruism: Toward a
pluralism of prosocial motives. Psychological inquiry, 2(2), 107-122.
5. Batson, C. D., Batson, J. G., Todd, R. M., Brummett, B. H., Shaw, L.
L., & Aldeguer, C. M. (1995). Empathy and the collective good: Caring
for one of the others in a social dilemma. Journal of personality and
social psychology, 68(4), 619.
6. Bass, B. M., & Steidlmeier, P. (1999). Ethics, character, and authentic
transformational leadership behavior. The leadership quarterly, 10(2),
181-217.
7. Bajde, D. (2006). Other‐centered behavior and the dialectics of self and
other. Consumption, Markets and Culture, 9(4), 301-316.
1400 تابستان / 91 شماره / چهارم بیست سال / بسیج راهبردی مطالعات ( پژوهشی - می عل ) فصلنامه170
8. Baumeister, R. F., Bratslavsky, E., Finkenauer, C., & Vohs, K. D.
(2001). Bad is stronger than good. Review of general psychology, 5(4),
323-370.
9. Becker, G. S. (1976). Altruism, egoism, and genetic fitness: Economics
and sociobiology. Journal of economic Literature, 14(3), 817-826.
10. Bolt, J., & van Zanden, J. L. (2013). The Maddison-Project.
11. Bolino, M. C. (1999). Citizenship and impression management: Good
soldiers or good actors?. Academy of Management Review, 24(1), 82-
98.
12. Choi, Y., & Mai-Dalton, R. R. (1998). On the leadership function of
self-sacrifice. The Leadership Quarterly, 9(4), 475-501.
13. Choi, Y., & Mai-Dalton, R. R. (1999). The model of followers'
responses to self-sacrificial leadership: An empirical test. The
Leadership Quarterly, 10(3), 397-421.
14. Cialdini, R. B., Schaller, M., Houlihan, D., Arps, K., Fultz, J., &
Beaman, A. L. (1987). Empathy-based helping: Is it selflessly or
selfishly motivated?. Journal of personality and social
psychology, 52(4), 749.
15. Cialdini, R. B., Brown, S. L., Lewis, B. P., Luce, C., & Neuberg, S. L.
(1997). Reinterpreting the empathy–altruism relationship: When one
into one equals oneness. Journal of personality and social
psychology, 73(3), 481.
16. Creswell, J. W., Hanson, W. E., Clark Plano, V. L., & Morales, A.
(2007). Qualitative research designs: Selection and implementation. The
counseling psychologist, 35(2), 236-264.
17. De Cremer, D., & Van Knippenberg, D. (2004). Leader self-sacrifice
and leadership effectiveness: The moderating role of leader selfconfidence. Organizational behavior and human decision
processes, 95(2), 140-155.
18. De Cremer, D., & van Knippenberg, D. (2005). Cooperation as a
function of leader self-sacrifice, trust, and identification. Leadership &
Organization Development Journal, 26(5), 355-369.
19. De Cremer, D., Mayer, D. M., Van Dijke, M., Schouten, B. C., &
Bardes, M. (2009). When does self-sacrificial leadership motivate
prosocial behavior? It depends on followers’ prevention focus. Journal
of Applied Psychology, 94(4), 887.
20. Folger, R., & Salvador, R. (2008). Is management theory too “selfish”?. Journal of Management, 34(6), 1127-1151.
21. Ghoshal, S. (2005). Bad management theories are destroying good
management practices. Academy of Management learning &
education, 4(1), 75-91.
اده ز عبداهلل حسین امیر ، خنیفر حسین ، عزت پور اصغر علی ، مقیمی محمد سید / جهادی مدیران ایثارگری پدیدارشناختی واکاوی171
22. Grant, A. M. (2009). Putting self-interest out of business? Contributions
and unanswered questions from use-inspired research on prosocial
motivation. Industrial and Organizational Psychology, 2(1), 94-98.
23. Grant, A. M., & Mayer, D. M. (2009). Good soldiers and good actors:
prosocial and impression management motives as interactive predictors
of affiliative citizenship behaviors. Journal of applied
psychology, 94(4), 900.
24. Halverson, S. K., Holladay, C. L., Kazama, S. M., & Quiñones, M. A.
(2004). Self-sacrificial behavior in crisis situations: The competing roles
of behavioral and situational factors. The Leadership Quarterly, 15(2),
263-275.
25. Haynes, K. T., Josefy, M., & Hitt, M. A. (2015). Tipping point:
Managers’ self-interest, greed, and altruism. Journal of Leadership &
Organizational Studies, 22(3), 265-279.
26. He, W., Zhou, R. Y., Long, L. R., Huang, X., & Hao, P. (2018). Selfsacrificial leadership and followers’ affiliative and challenging
citizenship behaviors: A relational self-concept based study in
China. Management and Organization Review, 14(1), 105-133.
27. Higgs, M. (2009). The good, the bad and the ugly: Leadership and
narcissism. Journal of change management, 9(2), 165-178.
28. Hycner, R. H. (1985). Some guidelines for the phenomenological
analysis of interview data. Human studies, 8(3), 279-303.
29. Impett, E. A., & Gordon, A. (2008). For the good of others: Toward a
positive psychology of sacrifice. Positive psychology: Exploring the
best in people, 2, 79-100.
30. Kogan, A., Impett, E. A., Oveis, C., Hui, B., Gordon, A. M., & Keltner,
D. (2010). When giving feels good: The intrinsic benefits of sacrifice in
romantic relationships for the communally motivated. Psychological
Science, 21(12), 1918-1924.
31. Lerner, M. J., & Meindl, J. R. (1981). Justice and altruism. Altruism and
helping behavior Social, personality, and developement perspectives,
213-232.
32. Maner, J. K., & Mead, N. L. (2010). The essential tension between
leadership and power: when leaders sacrifice group goals for the sake of
self-interest. Journal of personality and social psychology, 99(3), 482.
33. Meglino, B. M., & Korsgaard, A. (2004). Considering rational selfinterest as a disposition: organizational implications of other
orientation. Journal of Applied Psychology, 89(6), 946.
34. Miller, D. T. (2001). The norm of self-interest. The next phase of
business ethics: Integrating psychology and ethics.
35. Moynihan, D. P., DeLeire, T., & Enami, K. (2015). A life worth living:
Evidence on the relationship between prosocial values and 
1400 تابستان / 91 شماره / چهارم بیست سال / بسیج راهبردی مطالعات ( پژوهشی - می عل ) فصلنامه172
happiness. The American review of public administration, 45(3), 311-
326.
36. Clough, M. P., & Olson, J. K. (2004). The nature of science: Always
part of the science story. The Science Teacher, 71(9), 28.
37. Marton, F. (1986). Phenomenography—a research approach to
investigating different understandings of reality. Journal of thought, 28-
49.
38. Moore, D. A., & Loewenstein, G. (2004). Self-interest, automaticity,
and the psychology of conflict of interest. Social Justice
Research, 17(2), 189-202.
39. Mostafa, AMS and Bottomley, PA (2020) Self-Sacrificial Leadership
and Employee Behaviours: An Examination of the Role of
Organizational Social Capital. Journal of Business Ethics, 161 (3). pp.
641-652. ISSN 0167-4544
40. Moynihan, D. P., DeLeire, T., & Enami, K. (2015). A life worth living:
Evidence on the relationship between prosocial values and
happiness. The American review of public administration, 45(3), 311-
326.
41. Overvold, M. C. (1980). Self-interest and the concept of selfsacrifice. Canadian Journal of Philosophy, 10(1), 105-118.
42. Rosati, C. S. (2009, October). XV—Self‐Interest and Self‐Sacrifice.
In Proceedings of the Aristotelian Society (Hardback) (Vol. 109, No.
1pt3, pp. 311-325). Oxford, UK: Blackwell Publishing Ltd.
43. Shamir, B., House, R. J., & Arthur, M. B. (1993). The motivational
effects of charismatic leadership: A self-concept based
theory. Organization science, 4(4), 577-594.
44. Singh, N., & Krishnan, V. R. (2005). Towards understanding
transformational leadership in India: A grounded theory
approach. Vision, 9(2), 5-17.
45. Singh, N., & Krishnan, V. R. (2008). Self‐sacrifice and transformational
leadership: mediating role of altruism. Leadership & Organization
Development Journal.
46. Shafir, E., & LeBoeuf, R. A. (2002). Rationality. Annual review of
psychology, 53(1), 491-517.
47. Stern, P. (2000). Toward a coherent theory of environmentally
significant behavior. Journal of social issues, 56(3), 407-424.
48. Swann Jr, W. B. (2011). Self-verification theory. Handbook of theories
of social psychology, 2, 23-42.
49. Van Manen, M. A. (2014). On ethical (in) decisions experienced by
parents of infants in neonatal intensive care. Qualitative Health
Research, 24(2), 279-287.
اده ز عبداهلل حسین امیر ، خنیفر حسین ، عزت پور اصغر علی ، مقیمی محمد سید / جهادی مدیران ایثارگری پدیدارشناختی واکاوی173
50. Watson, G. W., & Sheikh, F. (2008). Normative self-interest or moral
hypocrisy?: The importance of context. Journal of Business
Ethics, 77(3), 259-269.
51. Yorges, S. L., Weiss, H. M., & Strickland, O. J. (1999). The effect of
leader outcomes on influence, attributions, and perceptions of
charisma. Journal of Applied Psychology, 84(3), 428.
52. Refrences (books)
53. Calvin, J. (2008). Institutes of the Christian religion. Hendrickson
Publishers.
54. Creswell, J. (2013). Steps in Conducting a Scholarly Mixed Methods
Study.
55. Gall, M. D., Gall, J. P., & Borg, W. R. (2007). Education research: An
introduction (8th ed.). Boston: Allyn & Bacon.
56. Moustakas, C. (1994). Phenomenological research methods. Sage
publications.
57. Vroom, V.H. (1964). Work and motivation. Wiley.
58. Wallerstein, I. (2011). The modern world-system II: Mercantilism and
the consolidation of the European world-economy, 1600–1750 (Vol. 2).
Univ of California Pres