مطالعه مقایسه‌ای عوامل نقش‌آفرین در تفاوت موضع‌گیری سیاسی آیت‌الله بروجردی و امام خمینی (ره) براساس الگوی مفهومی امیلیو بتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جامعه شناسی سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، کهگیلویه و بویر احمد، ایران(نویسنده مسئول)

2 گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه اردکان، یزد، ایران

چکیده

در حوزه اندیشه‌ها و مواضع سیاسی، پیوند میان نظریه و عمل همواره راهگشای فهم چرایی رویکردهای متمایز عالمان دینی و مجریان سیاسی از یکدیگر بوده است. بر همین پایه، هدف اصلی مقاله از منظری مقایسه‌ای، واکاوی عوامل تاثیرگذار بر تفاوت موضع‌گیری‌های سیاسی آیت‌الله بروجردی و امام خمینی (ره) بر مبنای روش هرمنوتیک و الگوی مفهومی امیلیو بتی است. امیلیو بتی از جمله اندیشمندان حوزه هرمنوتیک روشی است که برای کشف نیات و فهم چرایی موضع گیری‌های سیاسی و اندیشه‌های سیاسی اندیشمندان بررسی زمینه‌های محیطی-ایدوئولوژیکی و متون صادر شده از آنها را ضروری می‌داند. از همین رو سوال اصلی تحقیق حاضر عبارت است از اینکه «چه زمینه‌ها و عواملی بر موضع‌گیری‌سیاسی آیت‌الله‌بروجردی و امام‌خمینی (ره) نسبت به امر سیاسی تاثیر‌گذار بوده است؟» نتایج حاصل از تحقیق که شیوه جمع آوری داده های آن از نوع اسنادی-کتابخانه ای است، نشان می-دهد که زمینه‌های رشد و بالندگی‌خانوادگی، محیط‌زندگی، بسترهای‌تحصیلی، نوع فهم از علوم‌دینی، فضای محیطی-ایدئولوژیکی و خوانش متفاوت از خطر گروه‌هایی مانند بهائیان و مارکسیست‌ها از جمله عواملی است که نوع و شیوه فعالیت‌سیاسی این دو اندیشمند دینی را متفاوت ساخته است. از یک‌طرف آیت‌الله بروجردی با اتخاذ رویکرد علمی و اولویت‌بخشی به مبارزات فرهنگی از ورود عملی به عرصه‌سیاست دور ماند و از طرف دیگر امام‌خمینی (ره) متاثر از زمینه‌های مطرح شده نه‌تنها ورود عملی به امور سیاسی را لازم می‌دید که مبارزه برای تشکیل حکومت‌اسلامی تحت امر ولایت فقیه را ضروری می‌دانست.

کلیدواژه‌ها