تحلیل دلالت‌های سیاستی اندیشه رهبر معظم انقلاب اسلامی درباره فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق سلام ا... علیه

2 دانشگاه امام صادق سلام ا... علیه

چکیده

هدف اصلی پژوهش، واکاوی دیدگاه رهبر انقلاب اسلامی درباره فضای مجازی و کشف دلالت‌های سیاستی آن است و در صدد است با توجه به مطالب منتشره در قالب بیانات، احکام، نامه‌ها و ابلاغیه‌ها درباره فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی به این امر دست یابد.
راهبرد کلی پژوهش، کیفی و روش گردآوری داده‌ها کتابخانه‌ای است. برای دستیابی به داده‌ها، تمام بیانات، احکام، نامه‌ها و ابلاغیه‌های مقام معظم رهبری با کلید واژه‌های فضای مجازی، اینترنت، سایبر، شبکه‌های اجتماعی، موبایل و تلفن همراه در تارنمای دفتر حفظ و نشر آثار ایشان، به صورت ماشینی جستجو شد که بر اساس نتیجه، تاریخ داده‌های به دست آمده بین 01/07/1377 تا 31/03/1398 است. در تجزیه و تحلیل داده‌ها نیز از روش سه مرحله‌ای تحلیل تماتیک ولکات (توصیف، تحلیل و تفسیر) استفاده شده‌است.
بر اساس تحلیل و تفسیر مضامین استخراج شده از مطالب رهبر انقلاب درباره فضای مجازی و شبکه مضامین، به طور کلی دیدگاه سیاستی ایشان در یک چارچوب تمدنی قابل فهم است و همچنین نگاه فرصت‌محور به فضای مجازی بر نگاه تهدیدمحور غلبه دارد. در این دیدگاه می‌توان سه گزینه «عدم توجه و ورود در پدیده کلان فضای مجازی»، «ورود نابهنگام یا صرف همگام شدن با تحولات فناورانه حوزه فضای مجازی» و «ورود توأم با هدفمندی و هوشمندانه» را استنباط کرد که بر اساس نتایج حاصل از تحلیل و تفسیر مضامین و در قالب نگاه تمدنی رهبر انقلاب، گزینه مطلوب، تعامل و ورود هوشمندانه و هدفمند در این فضا است. در دیدگاه ایشان فضای مجازی امتداد فضای حقیقی و دارای تأثیر متقابل با آن است.

کلیدواژه‌ها